Kinderen en voedselallergie

Ivanka Eggly

Nooit spontaan uit eten

Nieuw boek over voedselallergie bij kinderen

Wat doe je als je (pasgeboren) kind ontroostbaar huilt, voeding weigert, last heeft van darmkoliek en/of eczeem, overmatig spuugt of gewicht verliest? Het is meestal het begin van een zware zoektocht om te achterhalen wat je kind mankeert. De diagnose 'voedselallergie' wordt soms pas gesteld als al veel leed geleden is. Het boek Kinderen en voedselallergie biedt daarom (h)erkenning, adviezen en tips.

'Ons zoontje is allergisch voor koemelk en kippenei. Wanneer hij dat binnenkrijgt zetten zijn neus, ogen en lippen op, krijgt hij het benauwd en loopt het snot over zijn gezichtje. In veel koekjes, vleeswaren, pasta's, sauzen en chips zitten melkproducten of eieren. En zelfs in de meeste bouillonblokjes komt melk voor. Spontaan uit eten gaan zit er dus niet meer in voor ons gezin. Ook spelen en blijven eten bij vriendjes is voor onze zoon lastig.'

Dit is een citaat uit mijn boek Kinderen en voedsel- allergie, waarin onder meer twintig ervaringsverhalen van ouders staan die één of meerdere kinderen hebben met een ernstige voedselallergie. Dat kan een 'gewone' koemelkallergie zijn bij zuigelingen maar ook een anafylactische (in shock geraken) allergie voor bijvoorbeeld pinda's. Tevens wordt glutenintolerantie behandeld, ofwel intolerantie voor een eiwit dat voorkomt in tarwe, rogge, gerst, spelt, kamut en producten op basis van deze granen.

Het verschil tussen allergie en intolerantie is dat bij een allergie het immuunsysteem abnormaal reageert en het lichaam afweerstoffen aanmaakt tegen eiwitten in voeding. Bij een intolerantie is vaak sprake van een enzymtekort, waardoor sommige voedingsmiddelen niet verdragen worden. Een intolerantie heeft dus niets met het immuunsysteem te maken.

Onderschat probleem

Waarom dit boek? Allereerst omdat voedselallergie een onderschat probleem is. 4% van de zuigelingen in Nederland heeft koemelkallergie. Hiervan groeit gelukkig 50% na een jaar over de allergie heen. Zo'n 2% van de kinderen heeft echter een andere, vaak blijvende voedselallergie. En glutenintolerantie blijkt in werkelijkheid bij één op de 200 kinderen voor te komen, terwijl slechts één op de 1400 kinderen dit weet nadat zij een dunnedarmbiopsie hebben ondergaan. De rest kampt levenslang met problemen als buikpijn, aften in de mond, bloedarmoede, klein zijn of obstipatie zonder te weten dat het te maken heeft met het niet verdragen van gluten. Doordat de diagnostiek de laatste jaren verbetert en het onderwerp voedselovergevoeligheid in de medische wereld steeds meer aandacht krijgt, komen tegenwoordig meer gevallen van voedselallergie aan het licht. Daarnaast is dit boek er om ouders een hart onder de riem te steken. Zij stuiten nogal eens op onbegrip uit de omgeving wanneer hun kind overgevoelig is voor bepaalde voedingsstoffen. Denk aan familie en vrienden die de allergie niet serieus nemen en 'verboden' eten aan de baby of peuter geven, met alle gevolgen van dien.

De ernst

Ook onkunde van medewerkers op crèches komt voor, waardoor ouders hun kind er niet met een gerust hart achterlaten. En dan zijn er nog mensen die vinden dat de ouders zich aanstellen. Voedsel- allergie kan zo'n impact hebben dat ouders en/of kind in een sociaal isolement terechtkomen.

En dat is onnodig. Want heel veel is nog wel mogelijk, blijkt uit de verhalen van ouders die vertellen over hun praktische oplossingen, over de omgang met de allergie in het dagelijks leven, over hoe ze dat doen op vakantie, tijdens schoolreisjes en met traktaties. En uit hoe ze omgaan met de reacties die zij krijgen van hun omgeving.

Rode draad blijkt het belang van communicatie. Het uitleggen aan anderen wat je kind heeft en hoe de ander daarmee om kan gaan. Vooral voor ouders van kinderen die een EpiPen bij zich dragen, is dit uiterst belangrijk. De EpiPen is voor kinderen die anafylactisch reageren. Het is een kant-en-klare wegwerpspuit met adrenaline die bij een acute anafylactische reactie geïnjecteerd moet worden. Gebeurt dit niet, of niet juist, dan kan het kind sterven. Ja, zo ernstig is dus soms een voedselallergie.

Onnodig dieet

Kinderen en voedselallergie is opgebouwd uit vier overzichtelijke delen: de ouders, de artsen, de diëtisten en de recepten. In het eerste deel vertellen twintig ouders over hun ervaringen. Van het ontdekken van de voedselallergie en de emoties die daaraan voorafgingen, de weg die zij bewandeld hebben in het reguliere en soms ook alternatieve medische circuit, tot het 'loslaten' van het kind, het anders boodschappen doen en koken. Sommige ouders zijn uren bezig met het lezen van etiketten en andere zijn een moestuin begonnen, zodat ze precies weten wat ze hun kind voorschotelen.

In het tweede deel komen zes kinderartsen aan bod die gespecialiseerd zijn in voedselovergevoeligheid. Ze geven hun visie en bevindingen weer met aandacht voor de fabels en waarheden omtrent voedsel- allergie en de meest gemaakte vergissingen door ouders. Zo blijkt dat een kind met eczeem niet altijd voedselallergie hoeft te hebben en dat zelfdiagnose door ouders funest kan zijn voor hun kind. Denk aan kinderen die onnodig op een dieet worden gezet en daardoor belangrijke voedingsstoffen missen. Het komt voor dat ouders hun kind verdenken van glutenintolerantie en zonder een arts te raadplegen gluten elimineren uit het dieet. Dat is heel drastisch want gluten zitten in de meeste producten en een glutenvrij dieet is dan ook best ingewikkeld. Een kind op een glutenvrij dieet zetten is niet iets wat je je kind zomaar aandoet. Een dunnedarmbiopsie uitgevoerd in het ziekenhuis is de enige juiste manier om met zekerheid te stellen of iemand aan glutenintolerantie lijdt.

Glutenvrije traktaties

Voor alle voedselallergieën geldt dat een dubbelblinde, placebo gecontroleerde provocatietest de enige test is om daadwerkelijk te constateren of sprake is van allergie. Wanneer de diagnose is gesteld, is er nog veel werk aan de winkel. Ouders en kind moeten leren omgaan met de voedselallergie, en dat vergt soms heel wat tijd en moeite. Het inschakelen van een gespecialiseerde diëtist is in dat stadium essentieel.

In het derde deel van het boek vertellen drie diëtisten die gespecialiseerd zijn in voedselovergevoeligheid bij kinderen dan ook over hun praktijkervaringen. Zij geven gezonde alternatieven voor snacks en hun 'toplijstje van handige websites.

In het laatste deel van het boek zijn topkoks als Jonnie Boer, Sergio Herman en Lucas Rive de keuken in gegaan om gemakkelijk te bereiden gerechten te verzinnen die vrij zijn van allergenen. Welke allergenen dat zijn,wordt met symbolen aangegeven. De recepten zijn vooral gericht op traktaties en tussendoortjes. Ook Sinterklaastijd, een vaak moeilijke periode voor kinderen met voedselallergie, wordt niet vergeten. Zo heeft Janneke Vreugdenhil een recept gemaakt voor glutenvrije kruidnootjes, schuimpjes en crispies.

Ivanka Eggly

Kinderen en voedselallergie. Ervaringen en adviezen van ouders en specialisten.

ISBN 9789049103965

prijs € 16,99

Fit met Voeding nummer 2 19e jaargang 2011