Discussie rond voedingssupplementen

Schuitemaker reageert op discussie rond voedingssupplementen.

Schuitemaker "De discussie rond de werkzaamheid van vitamine C op de weerstand, zoals die door de Consumentenbond is aangezwengeld, is een goede aanleiding om de diepere achtergronden te schilderen van de grote verwarring rond het gebruik van voedingssupplementen. Waar is de oorsprong hiervan te vinden? Wat ligt aan de grote verwarring ten grondslag?

Wanneer je als leek de discussie volgt, is het volslagen onduidelijk wie je nu moet geloven en wie niet. Verhoogt vitamine C de weerstand wel of niet? De Consumentenbond zegt van niet, omdat het honderd procent bewijsbaarheid eist dat vitamine C de weerstand verhoogt. Deze eis is onmogelijk omdat dit erg moeilijk is vast te stellen voor een lichaamseigen stof als vitamine C bij gezonde mens en, net zoals dat moeilijk is vast te stellen dat je sterk wordt van spinazie. Nu de eerste storm is geluwd, is het een goede gelegenheid om deze discussie eens nader te bekijken. Toevallig (wat heet toeval) had ik in ons vaktijdschrift ORTI-lO-magazine een artikel hierover geschreven, nog wel betrekking hebbend op de werkzaamheid van vitamine C bij verkoudheid en griep, ofwel: vitamine C ter verhoging van de weerstand. Wat zegt de Consumentenbond? "De claim 'vitamine C verhoogt de weerstand' mag niet op de potjes van voedingssupplementen staan, omdat dit niet bewezen is." Zelfs in strikte zin heeft de Consumentenbond hier ongelijk, gezien de EFSA-joumal, het officiële orgaan van de Europese Veiligheidsautoriteit (EFSA). Maar al zou het niet bewezen zijn, dan wil dat nog niet zeggen dat het niet zo is. Een beroemde uitspraak wat dit betreft is: 'absence of evidence doesn't mean evidence of absence.' (afwezigheid van bewijs betekent nog niet bewijs van afwezigheid). Dus dat het niet strikt bewezen is, betekent nog niet dat het niet waar is. Is het daarom misleiding wanneer op de potjes staat dat vitamine C de weerstand verhoogt zoals de Consumcntenbond stelt? Het feit dat het niet bewezen is, wil nog niet zeggen dat het niet waar is.

Mijn stelling is

1. Dat er sterke aanwijzingen zijn dat vitamine C de weerstand verhoogt

2. Dat het positieve effect van vitamine C opweegt tegen eventuele schadelijke effecten (vitamine C is één van de minst schadelijke stoffen die er is)

3. Dat de consument, omdat er nauwelijks schadelijkheid is, zelf de afweging mag maken of vitamine C de weerstand verhoogt (hij koopt toch ook scherpe keukenmessen, bakovens, scooters. et cetera?)

4. Dat er belangrijker zaken zijn voor de consument en dus voor de Consumentenbond om aan te kaarten zoals het vitamine D-tekort dat epidemische vormen aanneemt onder de Nederlandse bevolking'.

Dus de grote verwarring (het welles/nietes) wordt gecreëerd door de rigide criteria die de Consumentenbond aanlegt voor de bewijsvoering dat het veilige vitamine C de weerstand verhoogt. Ze gaat hier volledig voorbij aan de sterke aanwijzingen die er juist zijn ten gunste van vitamine C wat betreft weerstand.

Zo is er in de recente geschiedenis een sprekend voorbeeld. In de zestiger jaren werd al vermoed dat een tekort tijdens de zwangerschap aan foliumzuur, een B vitamine, het risico verhoogt van een baby met open ruggetje. In de tachtiger jaren was er voldoende (humaan) onderzoek die dit vermoeden bevestigde en zelfs zeer aannemelijk maakte, net zoals vitamine C nu met de weerstand. Maar volgens (conservatieve) gezondheidsautoriteiten, lees organisaties als de Consumentenbond, was het niet bewezen. Dus mocht foliumzuursuppletie tijdens de zwangerschap niet worden aanbevolen, zoals vitamine C nu voor de weerstand. Pas toen er in 1992 een groot onderzoek was gepubliceerd waaruit bleek dat foliumzuur beschermde, mocht het opeens wel gezegd worden. Ondertussen waren er onnodig veel baby's met open ruggetje geboren, terwijl zonneklaar was dat er geen enkel risico kleefde aan foliumzuursuppletie. Waarmee ik bedoel te zeggen dat de Consumentenbond met haar rigide standpunt grote schade aanricht voor de volksgezondheid. Een ander voorbeeld, maar dan met nog veel verstrekkender gevolgen, is de ontkenning van onder andere de Gezondheidsraad van het epidemisch vitamine D-tekort onder de Nederlandse bevolking. Argument wederom: het is niet bewezen, dus is er in Nederland voor gezonde volwassenen geen aanbeveling voor vitamine D-suppletie.

Lees hierover bijvoorbeeld mijn boek over vitamine D. Hierin wordt de problematiek van de schoorvoetendheid, zelfs weerzin van de medische professie aan de hand van voorbeeld en met de acceptatie van vitamine D uit de doeken gedaan. Het is de 'same circus with different clowns'. Beter zou zijn om in plaats van het rigide 'moet bewezen zijn vóór dat je iets mag claimen', men dit zou inwisselen voor een risico/voordeelanalyse als grondslag voor een gezondheidsclaim. Immers alles in deze wereld heeft zijn voor- en nadelen, of het nu gaat om een voetbalwedstrijd, eten in een restaurant of deelnemen aan het verkeer. Die voor- en nadelen moeten worden afgewogen, niet de eis van het ultieme bewijs (wat wetenschappelijk overigens zeer moeilijk is te verkrijgen voor voedingsstoffen die gewoon in het lichaam aanwezig zijn; in tegenstelling tot medicijnen die lichaamsvreemd zijn).

Rest de vraag: wat is het diepere motief van de Consumentenbond met deze actie? Meer leden winnen? Een neveneffect is in elk geval, wat de Consumentenbond ongetwijfeld niet heeft beoogd, dat dit voorbeeld 'vitamine C en weerstand' voor mij een goede gelegenheid is om u te informeren over de diepere achtergronden van de discussie over voedingssupplementen. Op Europees niveau is men momenteel druk bezig om voor u te regelen welke voedingssupplementen in welke dosering mogen worden gebruikt. Bovendien wordt bedisseld wat voedingssupplementenfabrikanten mogen zeggen en wat niet over hun producten. Ik kan u verzekeren dat dit allemaal gebeurt met het rigide bewijscriterium als uitgangspunt zoals hier geschetst voor vitamine C. Paternalisme viert hierbij hoogtij dat echt niet meer van deze tijd is. Het voorspelt allemaal niet veel goeds. Ik houd u op de hoogte."

1. Schuitemaker GE. "Niet bewezen". ORTHO-magazine nr. 1,20 1 I

2. In de EFSA-joumal, het officiële orgaan van de Europese Veiligheidsautoriteit is te lezen: "claim on vitamin C and the function of the immune system has already been assesed with a favourable outcome."

3. Vitamine C-suppletie vermindert inspanningsstress en versterkt immuunsysteem. Eén van de onderzoeken waaruit het weerstandsverhogende effect van vitamine C blijkt. http://goo.gl/kMppp

4. Grant WB, Schuitemaker GE. Health benefits of higher serum 25-hydroxyvitamin D levels in The Netherlands. J Steroid Biochem Mol Biol. 2010 Jul: 121(1-2):456-8.

5. Gezondheidsraad. Naar een toereikende inname van vitamine D. Den Haag: Gezondheidsraad, 2008; publicatienr. 2008/15

6. Schuitemaker GE. Nieuw Licht op Vitamine D en Chronische Ziekten- Ortho Communications & Science,2008.

DW 37e jaargang nr. 10, 12 maart 2011 pag. 8