Glutenvrij
Glutenvrij
Het aanbod van glutenvrije producten wordt gelukkig hoe langer hoe groter. Het is voor ons onmogelijk om zo'n groot assortiment op voorraad te houden. Onze groothandel Natudis heeft hier een oplossing voor gevonden. U kunt een formulier downloaden met alle door ons te leveren artikelen. U vult dit formulier in, levert het af in onze winkel of u belt (0464512426) de bestelling door en de eerst volgende leveringsdag kunt u de producten komen ophalen. Wij bestellen op zaterdag en krijgen de daaropvolgende woensdag geleverd. Op de website www.glutenvrijspecialist.nl vindt u alle informatie en ingrediënten van de producten. Hier kunt u het formulier downloaden om uw bestelling aan ons door te geven.
Coeliakie (glutenovergevoeligheid) is voor het leven
Coeliakie komt van het Griekse woord Coeliakos en betekent ziekte van de darm. Coeliakie is een aandoening van de dunne darm die het gevolg is van een overgevoeligheid voor gluten. Bij mensen met coeliakie veroorzaakt voedsel dat gluten bevat beschadiging van het slijmvlies van de dunne darm. Daardoor kan de darm zijn werk niet meer goed doen. Een gezonde dunne darm heeft aan de binnenkant een groot aantal darmvlokken die samen een enorm oppervlak voor voedselopname vormen. De darmvlokken van een coeliakie patiënt kunnen geen gluten verdragen. Ze worden erdoor kapot gemaakt, waardoor een slechte opname van bouwstoffen uit voedsel kan ontstaan.
Glutenvrij dieet
Niet opgenomen bouwstoffen verlaten met de ontlasting weer het lichaam. Als gevolg hiervan kunnen klachten ontstaan als diarree, verstopping en vermoeidheid. Ook kunnen tekorten ontstaan aan onder meer vitamines en ijzer. De enige manier om deze klachten te voorkomen of te bestrijden is het volgen van een glutenvrij dieet. Dankzij het glutenvrije dieet kan het dunne darmslijmvlies zich herstellen. Heeft men eenmaal een overgevoeligheid voor gluten, dan blijft die het hele leven bestaan. Telkens wanneer de darmwand met gluten in aanraking komt ontstaat er een beschadiging. Het dieet moet men dan ook het hele leven blijven volgen. Ter illustratie: de meeste coeliakie patiënten verdragen 20-200 mg gluten per dag, in 1 snede brood zit echter al 2000 mg. Zo kunnen broodkruimels van huisgenoten al funest zijn!
Wat zijn gluten?
Gluten zijn eiwitten die voorkomen in tarwe, spelt, kamut, rogge en gerst, en ook in haver door besmetting. Het is een kleverige substantie die niet oplosbaar is in water (gluten betekend lijm, zie ook het Engelse glue). Gluten geeft aan meet de specifieke eigenschappen die maken dat het zo geschikt is om brood van te bakken. De elasticiteit en smeuïgheid komen van de gluten. Daarom is het ook zo moeilijk om smakelijk glutenvrij brood te bakken.
Haver
Haver bevat van nature geen schadelijke gluten. Hoewel het vol zit met glutenachtige eiwitten veroorzaken deze geen problemen. In Nederland blijkt echter (bijna) alle haver besmet met gluten. Dit komt onder andere doordat het verwerkt wordt in ruimtes waar ook tarwe, gerst en dergelijke verwerkt worden. Zolang er nog geen zuivere haverproducten op de Nederlandse markt zijn blijft haver helaas verboden voor coeliakie patiënten. Rijst, gierst, maïs, sofa en boekweit zijn de meest bekende producten die van nature glutenvrij zijn. Minder bekende glutenvrije producten zijn teff, quinoa en amarant.
Tarweallergie
Coeliakie moet niet worden verward met tarweallergie. Zoals voor (bijna) alle eiwitten in voedsel, bestaat er ook een allergie voor de eiwitten uit tarwe. Tarwe is zelfs tamelijk allergeen, vergelijkbaar met melk, ei en sofa. Tarweallergie kan ontstaan tegen alle eiwitten uit tarwe, niet speciaal tegen gluten. Tarweallergie heeft dus niets to maken met coeliakie.
Glutenvrij logo
Producten waar "glutenvrij" met een internationaal logo van een doorgestreepte aar op de verpakking staat, zijn voor coeliakie patiënten natuurlijk toegestaan. Noemt een producent iets glutenvrij, dan betekent dat, dat het product niet meer dan 200 mg per kilo gluten mag bevatten. Dat is de wereldwijd afgesproken norm, zoals die is vermeld in de Codex Alimentarius. Voor van nature glutenvrije producten is de norm strenger, maximaal 20 mg per kilo. Zowel Dr. Schär als Glutafin hanteren een norm van maximaal 20 ppm, ook voor de Select lijn op basis van tarwezetmeel.
Bron Natudis assortimentsnieuws november 2008/46-47
Coeliakie is een intolerantie, lees onverdraagzaamheid, voor gluten, de in alcohol oplosbare eiwitfractie van tarwe, haver, rogge, gerst, spelt en kamut.
Bij mensen met coeliakie veroorzaakt voedsel dat gluten bevat, beschadiging van het slijmvlies van de dunne darm. Daardoor kan de darm zijn werk niet goed meer doen. Een gezonde dunne darm heeft aan de binnenkant een groot aantal darmvlokken die samen een enorm oppervlak voor voedselopname vormen. De darmvlokken van een coeliakiepatiënt kunnen geen gluten verdragen. Ze worden erdoor kapot gemaakt (vlokatrofie), waardoor een slechte opname van de bouwstoffen uit het voedsel kan ontstaan. Het lichaam heeft deze bouwstoffen nodig om normaal te kunnen functioneren en bij kinderen tevens om te groeien.
Niet opgenomen bouwstoffen verlaten met de ontlasting weer het lichaam. Als gevolg hiervan kunnen klachten ontstaan als diarree, verstopping, groeistoornissen, humeurigheid en vermoeidheid. Ook kunnen tekorten ontstaan aan onder meer vitamines en ijzer. De enige manier om deze klachten te voorkomen of te bestrijden is het volgen van een dieet waarin gluten niet voorkomt. Dankzij het glutenvrije dieet kan het dunne darmslijmvlies zich herstellen. Heeft men eenmaal een overgevoeligheid voor gluten, dan blijft die het hele leven bestaan. Telkens wanneer de darmwand met gluten in aanraking komt, ontstaat er een beschadiging. Het dieet moet men dan ook het hele leven blijven volgen. Bij niet behandelde coeliakie bestaat een verhoogde kans op complicaties, zoals onder andere verminderde fertiliteit, miskramen, botontkalking, neurologische en psychische problemen.
Dermatitis herpetiformis (ook wel ziekte van Dühring genoemd) is een aan coeliakie verwante aandoening. Het uit zich als een chronisch, jeukende huidaandoening.
Deze ziekte ontstaat door een overgevoeligheid voor gluten. Niet iedereen met coeliakie heeft hier last van. Omgekeerd geldt dat bijna iedereen met dermatitis herpetiformis dezelfde afwijkingen aan het darmslijmvlies heeft als bij coeliakie, maar in minder ernstige mate. Naast medicijnen bestaat de behandeling uit het volgen van een glutenvrij dieet.
De oorzaak van coeliakie
De aandoening coeliakie is al sinds de vorige eeuw bekend, de oorzaak bleef lange tijd een raadsel. De Nederlandse kinderarts Karel Dicke ontdekte in de jaren 40 dat gluteninname nadelig is voor mensen met coeliakie.
Gluten bestaat uit glutenine en gliadine. Bij coeliakie leveren de gliadinefracties de problemen op. Waarom inname van gluten bij sommige mensen problemen geeft, is nog niet precies bekend.
De klachten
Kinderen met de klassieke vorm van coeliakie presenteren zich vóór de leeftijd van twee jaar met diarree, slechte groei, platte billen en een bolle buik. Tegenwoordig blijkt dat de verschijningsvorm, zowel bij kinderen als bij volwassenen, verandert: men kan zich presenteren met een enkel symptoom als buikpijn, obstipatie, kleine lengte, verlate puberteit, bloedarmoede of soms kan men zelfs zonder klachten zijn.
Bij kinderen beginnen de klachten meestal kort nadat ze voor het eerst voedsel met granen eten. Wordt coeliakie op latere leeftijd vastgesteld, dan kan blijken dat de overgevoeligheid voor gluten zich pas later heeft ontwikkeld. Waarschijnlijk is echter dat deze mensen de aandoening al hun hele leven hebben, maar doordat zij zo weinig klachten hadden, is er nooit aan coeliakie gedacht
Klachten of verschijnselen kunnen zich globaal in twee hoofdgroepen voordoen: als gevolg van voedingstekorten en als gevolg van een minder goede werking van de darmwand.
De meest voorkomende verschijnselen van coeliakie zijn:
- chronische diarree
- smeuïge, stinkende ontlasting
- overmatige ontlasting ("remsporen")
- huilerigheid, depressiviteit
- ondergewicht, dunne armen en benen
- groeistoornissen bij jonge kinderen
- opgezette buik
- verstopping
- bloedarmoede
- weinig eetlust
- overgeven
- botontkalking
Gewrichtsproblemen, zoals reumatoïde artritis, een verstoorde vochthuishouding (droge ogen) zoals het syndroom van Sjögren, kunnen aanleiding vormen om op coeliakie te onderzoeken.
Bepaalde aandoeningen treden veelvuldiger op samen met coeliakie. Zo kan een aantal mensen met coeliakie niet tegen melksuiker (lactose). Dit wordt ook wel lactose intolerantie genoemd. Deze mensen moeten niet alleen een dieet volgen dat geen gluten bevat, maar dat ook weinig lactose bevat. Dit lactosebeperkt dieet is meestal tijdelijk. Als de darmwand zich heeft hersteld, kan worden gestopt met de lactose beperking.
Bij mensen met coeliakie komt vaker diabetes (suikerziekte) voor dan bij de rest van de bevolking. Ook bepaalde schildklierafwijkingen (een te snelle werking van de schildklier) komt meer bij coeliakiepatiënten voor; er is evenwel geen sterk verband gevonden. Coeliakie wordt bovendien iets frequenter gezien bij mensen met het syndroom van Down. Zij hebben overigens vaker last van aandoeningen die met een verstoring van het afweersysteem te maken hebben.
Diagnose
De enige zekerheid dat iemand coeliakie heeft, geeft een dunne darmbiopsie. De behandelende arts gaat hiertoe over nadat laboratoriumonderzoek en eventueel aanvullende testen aanleiding geven om aan coeliakie te denken. Bij een dunne darmbiopsie wordt een dunne buigzame buis via de mond ingebracht in de dunne darm. Met een soort paktangetje worden kleine stukjes weefsel van de dunne darmwand weggenomen en onderzocht. Als darmvlokken ontbreken of ernstig beschadigd zijn, is het vermoeden van coeliakie bevestigd. Het is dan noodzakelijk om met een glutenvrij dieet te beginnen, zodat het darmslijmvlies zich kan herstellen. Wanneer iemand geruime tijd een glutenvrij dieet heeft gevolgd, wordt een tweede biopsie uitgevoerd om te zien of het dieet succes heeft en de darm zich hersteld heeft.
Vooral voor kinderen (en soms voor volwassenen) kan een biopsie een vervelend onderzoek zijn. Daarom is het belangrijk dat een ouder bij dit onderzoek aanwezig is. In Nederland zijn naar schatting 80.000 coeliakiepatiënten. Helaas weten veel mensen nog niet dat ze de ziekte hebben. Het gevolg is dat ze jaar in jaar uit bij artsen op bezoek blijven gaan met allerlei klachten.
Er zijn twee leeftijdscategorieën waarin coeliakie het meest geconstateerd wordt. De eerste 'piek' valt tussen het zesde en tiende jaar, de tweede tussen de twintig en veertig jaar. Mogelijk heeft deze tweede groep al van jongs af aan coeliakie, doch komen de klachten pas later duidelijk naar voren.
Erfelijkheid speelt bij coeliakie een rol, maar in welke mate is nog niet bekend. Kinderen van ouders met coeliakie hebben niet altijd coeliakie en omgekeerd. Wel is bekend dat er erfelijke componenten van belang zijn. Naaste familieleden van iemand met coeliakie lopen een groter risico om zelf ook coeliakie te hebben. Broers en zussen van iemand met coeliakie hebben tien procent kans de aandoening te krijgen. Soms wordt dit, omdat ze heel lichte klachten hebben, bij hen niet opgemerkt.
Deze tekst is afkomstig van de Nederlandse Coeliakie Vereniging te vinden op www.glutenvrij.nl. Hier vindt U nog veel meer informatie, recepten, adviezen etc.
- Amandel-polentacakejes met citroen
- Kokoscake met rum
Amandel-polentacakejes met citroen
Voor 12 stuks
- 200 gr ongezouten boter
- 220 gr fijne kristalsuiker
- 4 eieren
- 90 gr fijne polenta
- 2 tl bakpoeder, gezeefd
- 250 gr amandelmeel
- 2 el melk
- fijngeraspte schil en sap van 1 citroen
Siroop
- 110 gr fijne kristalsuiker
- geraspte schil en sap van 1 citroen
Verwarm de oven voor op 180°C. Vul een muffinvorm met 12 gaten met papieren muffinvormpjes.
Klop boter en suiker in een elektrische mixer tot een bleke, luchtige massa. Voeg de eieren één voor één toe en klop goed na elke toevoeging.
Meng de polenta en het bakpoeder, voeg toe aan het eimengsel en roer door elkaar. Voeg het amandelmeel, de melk, de citroenschil en –sap toe en roer tot alles goed gemengd is. Schep het mengsel in de voorbereide bakvorm en bak 20 min tot de cakejes lichtgoudbruin zijn. Laat licht afkoelen.
Doe voor de siroop de suiker, de citroenschil en het sap met 2 el water in een kleine steelpan. Roer op laag vuur om de suiker te laten oplossen, zet het vuur hoger en breng aan de kook. Laat 3 tot 4 minuten koken en neem dan van het vuur.
Neem de cakejes uit de vorm. Bestrijk ze met de hete siroop, laat dan volledig afkoelen. Bewaar tot 3 dagen in een luchtdichte doos.
Kokoscake met rum
- 3 kleine eieren
- 170 gr witte basterdsuiker
- 1¼ dl Griekse of volle yoghurt
- 150 gr glutenvrije bloem
- 1/3 zakje gedroogde gist of bakpoeder
- 0.8 dl zonnebloemolie
- 100 gr geraspte kokos
- 2 el rum
Klop de eieren met de suiker tot een luchtig mengsel. Voeg de yoghurt toe en daarna bloem en gist. Roer er daarna in gedeelten de olie door tot een glad beslag ontstaat. Voeg tot slot de kokos en de rum toe en schenk het beslag in een ingevette cakevorm van circa 1¼ liter inhoud. Bak de cake in 50 tot 60 min gaar en goudgeel in het midden van een voorverwarmde oven op 175°C. Laat de cake op een rooster afkoelen
Bereiden; circa 15 min
Oventijd; 50-60 min
Ongeveer 15 plakjes en circa 190 kcal per plak